SGP achter Koenders
De SGP is blij met de realistische toon en ambities van minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking. Dat zei SGP-kamerlid Van der Staaij in het overleg over Koenders' begroting. Het is goed dat het kabinet vasthoudt aan de 0,8% van het BNP voor hulp aan de armsten in de wereld. Wel vreest de SGP dat een deel van de ontwikkelingsgelden 'vervuild' is door uitgaven die niet ten goede komen aan de mensen voor wie die bedoeld is. De SGP kritiseert de VN, die nog altijd moeilijk doet over landen en organisaties die abortus afwijzen. Ook pleitte Van der Staaij voor minder bureaucratische lasten voor hulporganisaties. Die moeten voor ieder project dat ze willen subsidieren soms hele boekwerken inleveren voordat een aanvraag gehonoreerd wordt. Dat kan en moet anders.
2 november 2009
Begroting Ontwikkelingssamenwerking
mr. C.G. van der Staaij
Budget
Voorzitter. Ik wil beginnen met enkele algemenere opmerkingen.
Mijn fractie steunt allereerst de inzet van de regering om de huidige economische crisis niet af te wentelen op de allerarmsten. Van ons BNP blijft 0,8% gaan naar OSW. In moreel opzicht hebben wij daarvoor alle begrip. Kunnen wij er ook vanuit gaan, dat dit percentage ook niet wordt aangetast door de ingestelde ambtelijke werkgroepen die alle mogelijke bezuinigingsmaatregelen tegen het licht houden?
In algemene zin wil ik hierbij overigens opmerken, dat de toon en pretenties van deze begroting mij redelijk aanspreken. Ik proef de wens om te komen tot een realistische benadering van het fenomeen ontwikkelingshulp, waarbij een gezonde balans wordt gezocht tussen overtrokken verwachtingen en ongefundeerd cynisme. Dat spreekt de SGP zonder meer aan.
Het vasthouden aan dit percentage betekent overigens wel een flinke budgetdaling. Een budgetdaling van ruim 600 miljoen. Dat is natuurlijk even wennen voor deze begrotingsbehandeling. De trend is immers al vele jaren opwaarts. En dan nu een scherpe daling. Dergelijke fluctuaties hebben natuurlijk negatieve consequenties. Daarom wil ik de vraag stellen of hier niet aan tegemoet te komen is door bijvoorbeeld uit te gaan van een meerjarengemiddelde. Bijvoorbeeld 0,8% over het BNP van drie jaren. Is dit een serieuze overweging?
Bezuinigingen
Voorzitter. In het bijzonder nu er sprake is van een stevige budgetdaling is het eens te meer zaak om te bezien of het OSW-geld daadwerkelijk aan de meest geëigende doelen wordt besteed. Dan heb ik toch enige bedenkingen. Dat geldt vooral de grote posten die betrekking hebben op de kosten van de eerstejaarsopvang van asielzoekers en de kwijtschelding van exportkredietschulden. Formeel mogen deze kosten inderdaad tot ODA gerekend worden, maar de minister weet ook wel dat deze gelden niet allereerst bij de allerarmsten terecht komen. Geeft dit de minister ook geen dubbel gevoel?
Bovendien constateer ik, dat in de zogenoemde Monterrey Consensus van 2002 is uitgesproken (gesteund door Nederland) dat uitgaven voor schuldkwijtschelding niet ten koste mogen gaan van bestaande ODA uitgaven. We hebben nu echter te maken met een stevige daling van het ODA budget in 2010, terwijl de uitgaven voor kwijtschelding van exportkredietschulden zeer sterk stijgen. Deze kwijtschelding zal ten koste gaan van bestaande ODA uitgaven. Ik wil er daarom op aandringen om ook in de huidige omstandigheden – conform de afspraken die in Monterrey gemaakt zijn – de additionaliteit van uitgaven voor schuldkwijtschelding te waarborgen. Ik heb hiervoor een motie op zak, maar ik hoop dat ik die na het antwoord van de minister op zak kan houden.
In dit licht leg ik er ook de vinger bij, dat maar liefst éénderde van de geplande korting zal neerslaan bij onderwijsgerelateerde posten. Dat vind ik geen logische keus. Onderwijs is het meest basale middel om te komen tot ontwikkeling en emancipatie van de allerarmsten. Bovendien ben ik bang dat Nederland met deze korting zijn leidende rol op onderwijsgebied verspeelt. Ik dring hier aan op een heroverweging.
Wezen
Voorzitter. Na deze meer kritische opmerkingen wil ik ook graag mijn instemming betonen met het gegeven, dat de huidige steun voor wees- en andere kwetsbare kinderen een serieus vervolg krijgt. Ik hoop, dat de minister wil bevestigen dat het hier inderdaad gaat om een langdurig commitment. Het is immers inherent aan deze problematiek, dat hiervoor een lange adem nodig is.
Abortus
Voorzitter. In de media is gewezen op de nogal Noord-Koreaanse praktijken van het Wereldbevolkingfonds van de Verenigde Naties, de Unfpa. Deze organisatie ziet het als haar grootste missie om abortus wereldwijd toegankelijk te maken. Iedereen die er een andere mening op na houdt, wordt systematisch de mond gesnoerd. Eind oktober 2009 is er een grootschalige conferentie gehouden, die moest bevorderen dat de afspraken van voorgaande bevolkingsconferenties worden vastgelegd in nationale wetten. Alle deelnemers zijn echter serieus gescreend op hun abortusagenda. Wie daarbij kanttekeningen heeft, is niet welkom. Is de minister van deze praktijken op de hoogte? Wil de minster klip en klaar bevestigen, dat het volstrekt ongewenst is dat andersdenkenden inzake bevolkingsvraagstukken worden uitgesloten van dergelijke fora? Als deze praktijk doorgang vindt, zou de minister zijn bijdragen aan dit fonds moeten beëindigen.
Uitstapprogramma’s
Mijn fractie diende vorig jaar een amendement in t.b.v. uitstapprogramma’s voor prostituees. De minister heeft hieraan uitvoering gegeven, waarvoor dank. Ik constateer echter dat het geld is gegaan naar organisaties die weinig tot geen ervaring hebben met dergelijke uitstapprogramma’s. Was dit wel zo handig? Waarom is geen aansluiting gezocht bij organisaties die al de nodige ervaring hebben op dit terrein? Op welke wijze zal het in gang gezette werk worden gecontinueerd? Ook in financieel opzicht? Deze projecten zijn vanzelfsprekend ook van groot belang in het kader van aidsbestrijding.
Mede in dit licht wil ik tevens informeren in hoeverre het tegengaan van kinderprostitutie een belangrijk accent is voor de minister. Zoals bekend is dit helaas een groot probleem in veel ontwikkelingslanden. Zijn er concrete projecten die hieraan aandacht besteden?
Aids
Voorzitter. Met name uit de vragenbeantwoording werd mij duidelijk, dat er substantieel bezuinigd wordt op aidsbestrijding. Zo wordt er 30% gekort op het Global Fund to Fight Aids, Tubercolusis and Malaria. Ik constateer ook, dat de minister financieel vooral wil inzetten op preventie en minder op behandeling. De financiering van onderzoek naar vaccins en andere nieuwe preventieve middelen wordt volgend jaar helemaal stopgezet. Ik vind dit wel erg radicaal, of beter gezegd onevenredig. Hoe fundeert de minister deze keuzen? Hoe we het ook wenden of keren, in meerdere landen is ongeveer een kwart van de samenleving geïnfecteerd. Zonder levenslange behandeling storten mensen, gezinnen en economieën eenvoudigweg in. Ik begrijp heel goed, dat er bezuinigd moet worden, maar dit raakt zo direct aan leven en dood, dat ik deze bezuiniging niet in de rede vind liggen.
Bureaucratische last
Voorzitter. Tot slot. Uit gesprekken met ontwikkelingsorganisaties is mij gebleken, dat deze organisaties complete boekwerken moeten indienen bij het ministerie in het kader van hun subsidieaanvragen. Dit past natuurlijk helemaal in de trend van meten, weten en het rechtvaardigen van subsidieverstrekking. Tegelijkertijd maken wij hiermee de bureaucratische last enorm, met alle kosten van dien. Aanvragen die bestaan uit enkele duizenden pagina’s. Is dit nog proportioneel? Valt hier geen verlichting te boeken?
| 
