HomePartijGeschiedenis

Geschiedenis

Hieronder vindt u een kort historisch overzicht van enkele belangrijke gebeurtenissen binnen de partij. Mocht u meer informatie nodig hebben, dan kunt u de literatuur raadplegen die onder literatuursuggesties is vermeld. 

Het ontstaan
De Tweede Kamer
De Eerste Kamer
Stabiele aanhang
Hoofdbestuur
Europa
Literatuursuggesties

Het ontstaan

Stem SGP 1922

De Staatkundig Gereformeerde Partij werd op 24 april 1918 te Middelburg opgericht door een aantal mensen die zich niet thuis voelden bij de bestaande partijen. Stuwende kracht bij de oprichting en de uitbouw van de partij is de bekende ds. G.H. Kersten geweest. Hij en zijn politieke vrienden waren van mening dat noch de bestaande christelijke partijen, noch andere part

ijen, zoals de liberalen, de gevoelens vertolkten van hen die een inrichting van het staatkundige en maatschappelijke leven beoogden, in gehoorzaamheid aan de Bijbel.

De nieuwe partij was dus niet zoiets als een afsplitsing van de Anti-Revolutionaire Partij. Er was in die jaren een groep mensen die de gereformeerde belijdenis van harte onderschreef, maar politiek dakloos of liberaal georiënteerd was. Deze groep kon nu terecht bij de SGP, die niet úit, maar náást de partij van Kuyper en Colijn is ontstaan.

Minder dan drie maanden na haar oprichting deed de nieuwe partij al mee aan de Tweede-Kamerverkiezingen. Zij behaalde 5180 stemmen, te weinig voor een zetel. Toen moest vier jaar worden gewacht op de volgende verkiezingen: die van 1922. Vóór deze verkiezingen ondernam ds. Kersten nog een poging om tot een gemeenschappelijke lijst met de ARP te komen. Toen de ARP dat niet wilde, bleef voor de SGP het zelfstandig deelnemen aan de verkiezingen als enige mogelijkheid over.

De Tweede Kamer

De uitslag van de verkiezingen in 1922 was verrassend: 26.700 stemmen waren voldoende voor een zetel. En zo deed de veertigjarige ds. Kersten zijn intrede in de Tweede Kamer. In de daaropvolgende jaren groeide de SGP gestaag. Hierdoor werd de fractie in 1925 versterkt door de komst van ds. P. Zandt, terwijl in 1929 ir. C.N. van Dis de derde afgevaardigde werd. In 1937 ging de derde zetel weer verloren.

Na de Tweede Wereldoorlog vormden ds. Zandt en ir. Van Dis van 1946 tot 1956 de fractie. In 1956 werd het zeteltal van de Tweede Kamer van 100 uitgebreid naar 150. Daardoor kwam opnieuw een derde man de SGP-fractie versterken: de bekende D. Kodde, burgemeester van Zoutelande, op wie, omdat hij in Zeeuwse dracht gekleed was, de camera's van de toen net opkomende televisie graag gericht werden.

Sindsdien bestond de Tweede-Kamerfractie tot 1994 onafgebroken uit drie personen. C.N. van Dis jr. verdient bijzondere vermelding; vanaf 1971 tot zijn overlijden in 1994 heeft hij deel uitgemaakt van de SGP-fractie. Met de verkiezingen van 1994 verloor de SGP haar derde zetel. In 1998 keerde de SGP weer met een trio terug in de Tweede Kamer, te weten de heren: ir. B.J. van der Vlies, mr. dr. J.T. van den Berg en mr. C.G. van der Staaij. In 2002 echter verloor de SGP opnieuw haar derde zetel.

Van der Vlies begon zijn Kamerlidmaatschap in 1981. Van den Berg deed bij de verkiezingen van 1986 zijn intrede in de Tweede Kamer. 

dr. R. Bisschop, mr. C.G. van der Staaij en prof. dr. E. Dijkgraaf

Bij de verkiezingen van 2002 heeft hij afscheid genomen. Hij zou opgevolgd worden door dr. E. Dijkgraaf. Echter, na de verkiezingen moest de SGP haar derde zetel weer inleveren. In 2010 stopte Van der Vlies met het Kamerlidmaatschap en is het fractievoorzitterschap overgedragen aan Van der Staaij.

Prof. dr. E. Dijkgraaf kwam in de plaats van Van der Vlies in de Tweede Kamer. Bij de verkiezingen in 2012 werd een bijzonder mooi resultaat gehaald. Op de dag van de verkiezingen, dat was ook de verjaardag van lijsttrekker Van der Staaij, werd de derde zetel opnieuw in de wacht gesleept. Vanaf 2012 tot nu wordt de SGP-fractie bemenst door de heren Van der Staaij, Dijkgraaf en dr. R. Bisschop.

De Eerste Kamer

Toen in 1956 het aantal Eerste Kamerzetels werd uitgebreid van 50 naar 75 kreeg de SGP ook in dit college een zetel. In 1960 ging die weer verloren, maar sinds 1971 is de SGP onafgebroken in de Senaat vertegenwoordigd.

P. Schalk en mr. D.J.H. van Dijk

Bij de verkiezing van leden voor de Eerste Kamer in mei 2007 werden opnieuw twee SGP-vertegenwoordigers gekozen, te weten G. van den Berg en mr. G. Holdijk. In 2011 behaalde de SGP helaas maar een zetel. Voor Holdijk betekende dat opnieuw een herverkiezing. Hij maakt al sinds 1991 deel uit van de SGP-fractie in de Senaat tot 2015. Van den Berg is na vier periodes gestopt in de Senaat.

Bij de Eerste Kamerverkiezingen van 2015 was P. Schalk lijsttrekker en werd hij gekozen. Vanaf 9 juni 2015 voert hij de fractie aan, als opvolger van mr. G. Holdijk. Tevens is er weer een tweede zetel behaald die vertegewoordigd wordt door mr. D.J.H. van Dijk.

Stabiele aanhang

Het is kenmerkend voor de SGP dat de partij geen grote schommelingen kent. Het ledental vertoont een gestaag stijgende lijn. In ruim 40 jaar verdubbelde het aantal leden: van 10.000 in 1945 naar ruim 20.000 in 1986. Op 1 januari 2013 bedroeg het ledental ongeveer 29.650

Ook haar electoraat is zeer stabiel: zij kan altijd op krap 2% van alle stemgerechtigden rekenen. Overigens leert een eenvoudige rekensom dat precies 2% van het totale aantal stemmen ook precies drie maal de kiesdeler oplevert. Zodra het stemmenpercentage onder de 2% zakt (hetgeen sinds 1981 het geval is), is de derde zetel óf een restzetel, óf een zetel die via een lijstverbinding be¬haald moet worden. Bij de verkiezingen van 2002 was dit niet het geval, omdat er een grote stemmenwinst werd geboekt (ongeveer 10.000 stemmen).

SGP-jongerendag

Ook in 2013 heeft de SGP op “eigen kracht” de derde zetel behaald door opnieuw een behoorlijke stemmenwinst.

De SGP werft intensief onder jongeren. In de jaren 1986-1990 heeft dit groot succes gehad: het ledental van de jongerenorganisatie van de partij vervijfvoudigde in die tijd: van 2.000 tot ruim 10.000. Momenteel telt de SGP-jongeren ongeveer 7.000 leden. Met behulp van een beleidsadviseur en een groot aantal enthousiaste vrijwilligers, streeft men ernaar het politieke bewustwordingsproces onder jongeren te verdiepen. Naast de activiteiten van de plaatselijke afdelingen, zijn veel jongeren ook op landelijk niveau in de organisatie actief.

Hoofdbestuur

De genoemde stabiliteit van de partij blijkt ook uit de aantallen jaren dat haar bestuurders in functie zijn. De partij bestaat nu bijna 100 jaar en zij heeft haar achtste voorzitter.

Europa

Bij de Europese verkiezingen van 1984 en 1989 kwamen SGP, GPV en RPF uit met een ineengeschoven lijst. Beide keren behaalde de combinatie één zetel, die continu bezet is geweest door de SGP-er ir. L. van der Waal.

drs. B. Belder

Bij de Europese verkiezingen in 1994 werd een tweede zetel in het EP behaald; Van der Waal kreeg versterking in de persoon van dr. J. Blokland. Blokland behoorde tot het GPV, nu ChristenUnie.

Voor het zomerreces van 1997 heeft Van der Waal zich teruggetrokken. Mr. R. van Dam (toen nog RPF, nu ChristenUnie) volgde hem als parlementslid op. Met de verkiezingen van 1999 kreeg de Eurofractie SGP-GPV-RPF er een derde zetel bij. De SGP-er drs. B. Belder kreeg ook zitting in het Europees Parlement. De fractie bestond van 2004 – 2009 uit Belder en Blokland. Na de verkiezingen in 2014 hebben drs. P. van Dalen (ChristenUnie) en Belder (SGP) zich aangesloten bij de ECR, de groep van Europese Conservatieven en Hervormers.

Literatuursuggesties

Voor wie zich in de geschiedenis van de oudste politieke partij van Nederland wil verdiepen, volgen hier enkele literatuursuggesties. In algemene bibliotheken kan men raadplegen:

  • Onze houding tot de S.G.P., door Mr. C.J. Verplanke, 's-Gravenhage, 1952.
  • De protestants christelijke stroming tot 1940. Ontstaansgeschiede¬nis van de Nederlandse politieke partijen, Deel 1, door I. Lip¬schits, Deventer, 1977.
  • "De Staatkundig Gereformeerde Partij", in: Jaarboek 2007, door het Documentatiecentrum van de Nederlandse Politieke Partij¬en (DNPP) te Groningen.
  • De SGP tijdens het interbellum, doctoraalscriptie van J.J.B. Stap, 1983, verschenen in de serie "Utrechtse Historische Ca¬hiers, jrg. 6 (1985), no. 3.
  • Bewaar het pand, diss. door C.S.L. Janse, Houten, 1985.
  • Woord en Wet 1918-1988. 70 jaar SGP, 's-Gravenhage, 1988.
  • "GPV, SGP en de vrijheid van de burger", in: Jaarboek 1988, door het DNPP te Groningen.
  • De Staatkundig Gereformeerde Partij 1918-1948, diss. door W. Fieret, Houten, 1990. 
  • In conflict met de cultuur, diss. door dr. J.P. Zwemer, Kampen, 1992.
  • Ds. G.H. Kersten: Facetten van zijn leven en werk, door M. Golverdingen, Houten, 1993.
  • Van Goedertierenheid en Trouw. 75 jaar Staatkundig Gereformeerde Partij 1918-1993, door drs. W. Chr. Hovius e.a., Den Haag, 1993.
  • Bruggenbouwers. 75 jaar SGP-jongeren, door Kees de Groot en Sander Kok (red.), Gouda, 2009.
  • Toelichting op het Program van Beginselen van de Staatkundig Gereformeerde Partij, Den Haag, 2003.
  • De gemeente dichtbij; handreiking voor lokale politici, Gouda, 2008.
  • Daad bij het Woord. Verkiezingsprogramma 2012 - 2014 van de Staatkundig Gereformeerde Partij, Den Haag, 2012.
  • Daad bij het Woord: de SGP stáát ervoor!, speerpunten verkiezingsprogramma 2012 – 12014 van de Staatkundig Gereformeerde Partij, Den Haag, 2012.
  • Op weg naar 100 jaar SGP: Missie – Identiteit – Perspectief, Guido de Brès-stichting, 
  • Gods trouw en goedheid prijzen, SGP-partijredes 1987 – 2010, ir. B.J. van der Vlies e.a., Guido de Brès-stichting, Gouda, 2010
  • Oog voor elkaar, door L. Pasterkamp en drs. J.A. Schippers, Gouda, 2012